ARFID en PDA/ A.S.S. worden vaak los van elkaar bekeken. Alsof het gaat over eten aan de ene kant en gedrag aan de andere. In de praktijk klopt dat zelden.
Arfid en PDA
Wat je ziet is geen onwil, geen machtsspel en geen “lastig eetgedrag”. Wat je ziet is een lichaam dat te veel tegelijk moet verwerken. Bij een PDA-profiel worden prikkels niet netjes één voor één afgehandeld. Geur, textuur, spanning in het lijf, eerdere ervaringen en de verwachting dat er gegeten moet worden komen in één keer binnen. Dat noemen we Meerlaagse Patroon Integratie. Eten is daardoor nooit alleen eten. Het is context, herinnering, betekenis en vaak ook druk.
Druk
En zodra er druk wordt ervaren, al is die nog zo subtiel, gaat het stresssysteem aan. Niet omdat iemand dat kiest, maar omdat het lichaam veiligheid verkiest boven alles.
Stresshormonen nemen het over, de spijsvertering gaat op pauze en eten wordt letterlijk onmogelijk. Niet moeilijk, niet spannend, maar onmogelijk.
In theorie zakt zo’n stressreactie binnen anderhalve minuut. In het echt gebeurt dat bijna nooit. De stressreactie wordt constant getriggert.
Het eten blijft in zicht, iemand kijkt, vraagt of hoopt iets. Elke kleine prikkel start het proces opnieuw. Het lijf leert razendsnel dat dit geen veilige situatie is. En zo wordt ARFID of zodanige uiting van voeding inname bevestigd, elke keer weer.
Veiligheid
Dat is waarom uitleg, aanmoedigen of doorzetten meestal niets oplost. Niet omdat iemand niet wil meewerken, maar omdat het zenuwstelsel geen ruimte krijgt om te landen. De ingang zit niet in de hap, maar in autonomie, rust en het weghalen van druk rondom eten.
Eten lukt pas weer als het lijf voelt dat het niet hoeft. Niet als iemand eindelijk meewerkt, maar als veiligheid terugkeert.
Rust
Tips in rust:
- One bite challenge -smaakpallet oprekken. Alleen in uber rust modus.
- Save foods lijst.
- Comfort food wil niet altijd betekenen dat eten of drinken als doel gehaald worden.
- Wees je bewust van het feit, dat ook al zie je het niet, dat de binnenkant van het brein heel anders werkt dan bij neurotypische breinen. Dit vraagt om veel rust. En geduld.
De persoon zit in een fase van herstel van overbelasting. Eerst rust!
Zoals gedeeld op Facebook op 08-01-2026 door Jocelyn Roos van Bonus en Bijzaak
Vind je dat we goed werk doen? Wil je ons steunen?Kijk via STEUN ONS! hoe je dat kan doen.